Sự phát triển của các Trung tâm đào tạo CNTT đã góp phần cải thiện nguồn nhân lực CNTT cho các doanh nghiệp.

LTS: Sau khi TBVTSG đăng tải chuyên đề về đào tạo nguồn nhân lực CNTT (ngày 25-10-2009), tòa soạn nhận được bài viết của ông NGUYỄN CAO TÙNG, Giám đốc Công ty Tư vấn và Đầu tư ISC, bàn về chất lượng đào tạo của các trung tâm đào tạo CNTT. TBVTSG xin giới thiệu để bạn đọc cùng tham khảo.

Hôm trước, một anh bạn gọi điện cho tôi hỏi thăm, nếu cho con đi học một lớp CNTT thì nên học chương trình gì, chọn trung tâm nào. Trước khi trả lời, tôi cũng lướt qua thông tin của các trung tâm đào tạo hiện nay.

Trước một số lượng lớn những trung tâm đào tạo lớn nhỏ, phong phú về nội dung đào tạo, tôi nghĩ chọn được một khóa học phù hợp cũng là một bài toán khó cho các bậc phụ huynh và học viên. Đã thế, một câu hỏi được đặt ra là, liệu các khóa học CNTT này có giúp gì nhiều cho học viên khi tốt nghiệp, đi làm tại các doanh nghiệp hay không, và các doanh nghiệp tiếp nhận nguồn nhân lực này như thế nào.

Trung tâm ngày xưa

Chừng 10 năm trước, khi Aptech và sau đó là NIIT mở các trung tâm đào tạo CNTT đầu tiên tại TP.HCM cũng đã có rất nhiều trung tâm trong nước chuyên về đào tạo CNTT ra đời trước đó. Lúc đó, hầu hết đều nghĩ rằng đây sẽ lại là những trung tâm  đào tạo dành cho các bạn trẻ không thể bước vào giảng đường đại học- nơi chuyên sản xuất “thợ lập trình” (kỹ thuật viên tin học).
Vào thời điểm đó, hầu hết các công ty phần mềm đều ưu tiên tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp trường Đại học bách Khoa, Đại học Khoa học Tự nhiên, sau đó mới đến các  trường đại học khác, rồi mới đến kỹ thuật viên tin học.
Nhưng kết quả đào tạo của các trung tâm này dần dần đã thuyết phục các doanh nghiệp công nghệ thông tin. Bản thân tôi đã chứng kiến một bạn trẻ chỉ tốt nghiệp Aptech nhưng đã thăng tiến nhanh trong nghề và trở thành trưởng nhóm (team leader), kiến trúc sư hệ thống (system Architect), rồi quản lý dự án (Project Manager) chỉ trong vòng 2 năm, hơn hẳn nhiều đồng nghiệp khác tốt nghiệp đại học.
Với chương trình học chuẩn hóa quốc tế, cách tiếp cận thực tiễn chứ không nặng tính lý thuyết như các  trường đại học, học viên tốt nghiệp các chương trình này nhanh chóng tiếp cận yêu cầu công việc thực tế hơn. Phương pháp giảng dạy ở các  trung tâm cũng hiện đại hơn, tạo môi trường cho học viên phát triển các kỹ năng làm việc theo nhóm, kỹ năng giao tiếp và kỹ năng tiếng Anh thậm chí còn tốt hơn một số trường đại học.
Ông Trần Quang, Việt kiều Cannada và hiện là giáo viên CNTT trường RMIT, cho biết: “Nếu so sánh chương trình học về Khoa học máy tính (Conputer Science) của một trường đại học Canada và một trường đại học Việt Nam, thì thời gian tiếp cận các môn học về máy tính ở Canada sớm hơn, ngay từ năm thứ 1 hoặc thứ 2, còn trường Việt Nam thường chậm hơn, mãi đến năm thứ 3. Vì vậy, thời gian tiếp xúc với công nghệ và chín muồi về nghề nghiệp của sinh viên CNTT Việt Nam thường lâu hơn. Doang nghiệp phải đào tạo bổ sung rất nhiều.”
Các trung tâm CNTT cũng thường có trang thiết bị và cơ sở hạ tầng tốt hơn các trường đại học, vốn quá đông sinh viên và trang thiết bị thường chậm nâng cấp. Dù sinh viên đầu vào của các trung tâm CNTT thường không tốt vào đầu vào của các trường đại học nhưng với các điểm mạnh kể trên, các CNTT đã bổ khuyết có hiệu quả cho các sinh viên đại học. Cách đây 5 năm, tôi đã từng nhận xét: “Sinh viên tốt nghiệp CNTT có thêm tấm bằng NIIT hay Aptech thì thật tuyệt vời.”
Có điều câu chuyện ngày nay đã khác!

Trung tâm ngày nay

Từ 3 trung tâm đầu tiên ở TP.HCM, NIIT Việt Nam phát triển lên 34 trung tâm trên cả nước, thu hút hàng chục ngàn học viên(1). Hệ thống Aptech Việt Nam hiện có 48 trung tâm tại 17 tỉnh thành, góp phần vào việc đào tạo và cung cấp gần 50.000 lập trình viên(2). Sau sự thành công của Aptech và NIIT, rất nhiều trung tâm đào tạo theo tiêu chuẩn quốc tế ra đời. Các khóa học MCSA, MCTS, MCSE, MCP, MCDBA, CCNA, CCNP, Oracle DBA, CompTia, Linux+...liên tục được tung ra giảng dạy bởi trung tâm có chất lượng tốt tương tự NIIT hay Aptech như SaigonCTT, Trung tâm đào tạo VITEC, HanoiCTT, CDIT ...
Thêm vào đó, một loạt những trung tâm đào tạo khác nắm bắt nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, đã cho ra đời những khóa học rất đặc thù. Ví dụ: Trung tâm Đào tạo Quản trị và An Ninh mạng Athena với các khóa Chuyên gia an ninh mạng, Cảnh sát an ninh mạng, Chuyên gia an ninh thương mại điện tử...
Hay FPT- Aptech có khóa học “lập trình iphone- thỏa sức khám phá”, ARENA đào tạo chuyên gia mỹ thuật đa phương tiện, NIIT có lớp lập trình game. Đúng như tiêu chí Speed novation ( Speed & Innovation- Nhanh và sáng tạo)(3), các khóa học này nhanh chóng đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp. Đây là ưu điểm mà nhiều trường đại học không thể nào theo kịp các “doanh nghiệp” đào tạo trong nền kinh tế thị trường.
Tại Việt Nam, bậc cha mẹ nào cũng muốn con cái thành đạt, đầu tiên là vào đời bằng một chiếc bằng đại học. Nhưng với các chứng chỉ nghề có chất lượng và đáp ứng đúng yêu cầu thực tế của doanh nghiệp, các bạn trẻ ngày nay có  thể tự tin vào đời mà không phải tự tin mặc cảm có bằng đại học hay không. Thêm nữa, học hành là hành trình suốt cả đời người, một tấm bằng chỉ là điểm khởi đầu cho con đường học tập chứ nào phải là đích đến.

Mèo đen mèo trắng, mèo nào bắt được chuột?

Ở các doanh nghiệp có hệ thống đánh giá nhân lực nhân viên (performance appraisal) rõ ràng và lượng hóa (quantitatively) theo kỹ năng và kết quả công việc, thì nhân viên có bằng NIIT hay Aptech hay bằng đại học đều không khác nhau. Nhưng số lượng các doanh nghiệp này không nhiều, trong khi tại phần lớn các doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn còn đó cách đánh giá và lựa chọn nhân sự theo bằng cấp. Suy nghĩ này cũng dễ “lây lan” từ chủ doanh nghiệp hay giám đốc các chuyên viên quản lý dự án và trưởng nhóm khi họ suy nghĩ cất nhắc lên chức hay thưởng cho thành viên trong nhóm dự án. Đây là một điều gây thiệt thòi cho các bạn trẻ tốt nghiệp tại các trung tâm CNTT.
Có câu “Dụng nhân như dụng mộc”. Một doanh nghiệp luôn cần nhiều loại hình nhân sự khác nhau, nhiều thế hệ nhân sự khác nhau để phân chia, phối hợp và bổ túc công việc cho nhau. Doanh nghiệp không thể cứ cứng nhắc “nhất bên trọng, nhất bên khinh” đối với nhân sự tốt nghiệp đại học và nhân sự tốt nghiệp tại trung tâm CNTT.
Các trung tâm đào tạo CNTT đã làm gia tăng thêm sự đa dạng và phong phú cho thị trường lao động, và giúp cho nhiều doanh nghiệp CNTT giải được bài toán nhân sự nhức đầu từ bao lâu nay. Theo ông Dương Ngọc Hiếu, Giám đốc kỹ thuật của Công ty LogiGear: “Nhìn chung, cái thiếu lớn nhất ở các trường đào tạo CNTT ở Việt Nam là đào tạo kỹ năng mềm và tiếng Anh”.
Học viên tốt nghiệp các trung tâm như NIIT hay Aptech có thể làm việc được ngay so với các em tốt nghiệp đại học. Song trên thực tế xét về lâu dài, khả năng tự nghiên cứu, phát triển thì lại không bằng các em học hành bài bản tại Đại Học Khoa học Tự Nhiên hoặc Bách Khoa. Tóm lại, các trung tâm như NIIT hay Aptech đào tạo thợ giỏi, các trường đại học chính quy về CNTT đào tạo kỹ sư giỏi.
Với sự chuẩn hóa quốc tế chương trình đào tạo, các doanh nghiệp cũng không cần phải tự mày mò xây dựng hệ thống đào tạo nội bộ, mà họ bắt đầu có thể thuê (outsource) các trung tâm này để đào tạo nhân lực theo yêu cầu cụ thể của mình. Có điều hiện nay, các trung tâm CNTT vẫn đang chủ yếu đào tạo ra lớp nhân sự cấp thấp và cấp trung. Lớp nhân sự cấp cao như trưởng nhóm, quản lý dự án vẫn còn đang rất thiếu hụt bởi lực lượng này không chỉ đòi hỏi bằng cấp quản lý, mà còn cần trải nghiệm rất nhiều trong thực tế dự án.
Việc chuẩn hóa của các chương trình và chứng chỉ của các trung tâm đào tạo CNTT cũng khiến cho các doanh nghiệp đang nhìn nhận lại vai trò của các trường đại học Việt Nam. Rất nhiều doanh nghiệp đang xây dựng lại hệ thống đánh giá năng lực nhân viên dựa trên các chứng chỉ/khóa học CNTT chuẩn quốc tế. Nếu tại các công ty phần mềm có mô hình body-shopping (tức cho công ty bên ngoài thuê nhân sự CNTT của mình để làm dự án, chẳng hạn một công ty Mỹ thuê 10 lập trình viên Việt Nam, một chuyên viên quản lý dự án tại Ấn Độ), thì nhân sự có bằng cấp chuẩn quốc tế được khách hàng ưa chuộng hơn nhiều. Ngoài ra, khi luân chuyển nhân sự tại các chi nhánh khác nhau (ví dụ giữa Việt Nam, Ấn Độ hay Mỹ) thì việc đánh giá năng lực nhân sự bằng các chứng chỉ quốc tế chuẩn như CCNA hay MCDBA cũng dễ dàng hơn.
Vì vậy, hiện nay sinh viên CNTT tại các trường đại học Việt Nam có xu hướng vừa học theo chương trình đại học vừa học thêm 1-2 chứng chỉ CNTT chuẩn quốc tế ở trung tâm đào tạo CNTT.
Ngược lại, các trung tâm CNTT cũng đang nâng cấp thành đại học. Nếu chương trình đại học được chuẩn hóa và công nhận bởi quốc tế, thì sinh viên sẽ học tập trung hơn. Nhiều doanh nghiệp CNTT hiện nay cũng khuyến khích nhân viên đi học thêm chứng chỉ quốc tế tại các trung tâm CNTT bằng các hình thức hỗ trợ phí thi lấy chứng chỉ, tăng mức trợ cấp mỗi tháng hoặc thậm chí tăng lương sau khi người học đạt chứng chỉ.
Sự xuất hiện và phát triển mạnh mẽ của các trung tâm đào tạo CNTT đã góp phần cải thiện tích cực nguồn nhân sự CNTT cho doanh nghiệp, cả về lượng và chất. Các doanh nghiệp CNTT chỉ cần tạo một môi trường làm việc và học tập mở, để các nhân viên từ các nguồn đào tạo khác nhau dễ dàng hòa nhập, cộng tác và tiếp tục phát triển trong quá trình công tác.
Tất nhiên, vẫn cần thêm nhiều thời gian để càng ngày, doanh nghiệp càng tin tưởng vào nguồn nhân lực này, cũng như nguồn nhân lực cấp thấp và cấp trung trưởng thành hơn trong nên CNTT của Việt Nam.

(1), (3) Theo http://niit.edu.vn
(2) Theo http://aptech.ac.vn

Theo Thời báo Vi tính Sài Gòn