Bằng cấp hay kiến thức chuyên môn?

Bài viết "Bằng cấp có quan trọng không?" đăng trên tập chí TGVT B 9/2009 đã nhận được hai luồng ý kiến phản hồi trái chiều: Bên thì cho rằng yếu tố tuyển dụng đầu tiên là "phải có bằng đại học (ĐH)" và bên thì cần kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm."
Tiếp nối các luồng ý kiến nói trên, tạp chí TGVT tiếp tục mời các chuyên gia, nhà quản lý, (các nhà tuyển dụng) và chính các nhân sự đang trực tiếp làm việc tại các công ty (đã từng là ứng viên) chia sẻ thêm về vấn đề này.
Ông Phan Quốc Phương, lập trình viên của công ty Cubesystem Việt Nam, chỉ đi làm việc với chứng chỉ DNIIT do trung tâm NIIT Quang Trung cấp:
"Không có bằng ĐH vẫn thành công"
Theo ông thì bằng ĐH có phải là yếu tố duy nhất để thành công?
Theo tôi, bằng ĐH rất quan trọng, vì người có bằng ĐH chứng tỏ đã được đào tạo nghề nghiệp/ chuyên ngành một cách bài bản, chính quy và đã sẵn sàng cho công việc của mình.
Tuy nhiên, bằng ĐH chỉ là một yếu tố để giúp người ta có thể thành công chứ nó không phải là điều kiện duy nhất. Một người không có bằng ĐH vẫn có thể đi đến thành công và Biil Gate là một ví dụ điển hình. Để thành công, ngoài vấn đề về bằng cấp, tự bản thân mình phải không ngừng học hỏi mở rộng, làm giàu thêm kiến thức chuyên môn, năng cao khả năng ngoại ngữ và nỗ lực trong công việc.
Những nổ lực của bản thân trong quá trình học và làm việc?
Bản thân tôi chưa có tấm bằng ĐH nào. Có bằng ĐH là ước muốn của tôi. Tuy nhiên, theo tôi ĐH không phải là con đường duy nhất vì hiện nay có rất nhiều các khóa đào tạo phi chính quy, học qua mạng...
Thời gian qua, tôi đã đăng kí theo học chương trình đào tạo chuyên ngành lập trình viên quốc tế tại học viện CNTT NIIT Hoa Sen. Dù học ở môi trường nào, trong quá trình tự học, tự bản thân người học phải cố gắng, tìm hiểu và quan trọng nhất là đặt ra các mục tiêu cho bản thân và cố gắng hoàn thành tốt mục tiêu đó.
Cá nhân tôi khi đang học tại NIIT, tôi có may mắn làm lập trình viên tại một công ty trong nước nên có một số kinh nghiệm mà tôi muốn chia sẻ với các sinh viên. Trước tiên cần phải học tốt chuyên ngành mà mình lựa chọn và tìm cơ hội thực tập hoặc việc làm thêm liên quan đến ngành nghề của mình. Cần chuẩn bị kĩ cho mình bộ hồ sơ xin việc (có thể tham gia các mẫu trên mạng internet). Ngoài ra, trong khi phỏng vấn cần tự tin, thành thật vì chỉ có tự tin mới thể hiện được mình với nhà tuyển dụng và thành thật vì đó là công việc lâu dài của bạn...
Để nâng cao kỹ thuật, tôi đã tự tìm hiểu các chuyên ngành liên quan đến công việc trong việc trên sách vở, internet và xem các ví dụ để biết cách xử lý các tình huống khi gặp phải ... Tôi đã tham gia vào các khóa học tiếng Nhật và nhờ đó tôi có thể đọc, hiểu các tài liệu tiếng Nhật. Trong làm việc, tôi quan sát học hỏi cách làm của những người đi trước rồi đúc rút bài học, phương pháp làm việc phù hợp với bản thân.
Chia sẻ của ông đối với sinh viên, học viên ngành CNTT?
Các bạn sinh viên cần hoàn thành tốt chương trình mà mình đang theo học, quan trọng nhất là phải nắm vững kiến thức cơ bản. Bên cạnh đó, các bạn cần tự học để nâng cao khả năng kỹ thuật và làm quen với các công nghệ mới mau chóng bắt kịp công việc và không bị bỡ ngỡ khi làm việc. Nếu có điều kiện thì có thể theo học lấy các chứng chỉ quốc tế của Microsoft, Sun, Cisco... và cũng đừng quên trao dồi ngoại ngữ.
Ông Lâm Quang Vinh, tổng giám đốc VINA headhunter:
"Không bằng cấp khác với có bằng cấp nhưng không đúng chuyên môn"
Là nhà cung cấp nguồn nhân lực cho doanh nghiệp, theo ông, những yếu tố tuyển dụng nào được doanh nghiệp chú trọng?
Các nhà tuyển dụng thường nhìn vào thành tích cá nhân, kinh nghiệm làm việc cho các công ty trước đây để đánh giá ứng viên. Tuy nhiên, đối với một số lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn cao thì bằng có vai trò quan trọng, chứng tỏ ứng viên đủ trình độ để đảm nhiệm vai trò công việc. Ngoài ra, bằng cấp còn thể hiện quá trình phấn đấu của ứng viên, kiến thức chuyên môn và có giá trị đánh giá cao khi được cấp bởi một hệ thống giáo dục có uy tín.
Có sự khác biệt khi tuyển dụng đối với doanh nghiệp nhà nước, tư nhân và nước ngoài không thưa ông?
Các yếu tố ưu tiên và phương pháp tuyển dụng là khác nhau giữa các loại hình doanh nghiệp và vị trí cần tuyển dụng. Nhưng nhìn chung, các doanh nghiệp nhà nước thường đề cao ứng viên có bằng cấp. Doanh nghiệp nước ngoài quan trọng bằng cấp chuyên môn, ngoại ngữ và các kỹ năng mềm. Đối với doanh nghiệp tư nhân xem trọng yếu tố "làm được việc".
Ý kiến của ông về hai luồng ý kiến mà bạn đọc Thế Giới Vi Tính đã đưa ra?
Đứng về góc độ nhà cung cấp nhân lực, tôi không khuyến khích hay cổ vũ cho các đối tượng lao động không có bằng cấp (không có bằng nào cả khác với có bằng cấp mà không đúng vị trí chuyên môn). Việc tuyển dụng lao động có bằng cấp tạo động lực phấn đấu học tập cho mọi người, phấn đấu tiến thân bằng con đường nỗ lực học tập. Như tôi đã nói ở trên, có một số vị trí tuyển dụng đòi hỏi chuyên môn cao thì bằng cấp vẫn là yếu tố quyết định khi tuyển dụng. Bằng cấp chỉ là điều kiện cần! Các công ty phần lớn yêu cầu ứng viên phải có bằng ĐH vì: ứng viên có bằng ĐH (được cấp từ các tổ chức giáo dục có uy tín) về mặt trình độ và khả năng làm việc vẫn hơn những người không có bằng ĐH. Các công ty cũng quan tâm đến việc đào tạo và phát triển nhân viên sau khi tuyển dụng và việc cân nhắc ứng viên lên các vị trí quan trọng, người có bằng cấp, thể hiện tối trong công việc vẫn có lợi thế.
Tuy nhiên, các ứng viên không có bằng ĐH không nên bi quan, bởi nhiều vị trí tuyển dụng ngày nay đặc biệt là các ngành liên quan đến yếu tố chất như: marketing, quảng cáo, bán hàng.... chỉ cần cho nhà tuyển dụng thấy rõ tố chất, khả năng "làm được việc", kỹ năng mềm cần thiết cho công việc, niềm đam mê, khả năng tự học, tự đào tạo tốt sẽ là một lợi thế rất lớn so với các ứng viên có bằng cấp nhưng không có tố chất và khả năng "làm được việc".
Bà Ngô Thị Xuân Thủy, Giám đốc nhân sự Công ty Cổ phần L&A:
"Tuyển dụng bám sát mục tiêu phát triển"
Tuyển dụng các yếu tố bằng cấp hay kinh nghiệm đều quan trọng như nhau. Tuy nhiên, chúng ta sẽ đặt thông số khác nhau cho mỗi yếu tố tùy theo vai trò và tính đặc thù của từng vị trí tuyển dụng. Có một số vị trí công việc bắt buộc phải đặt lên hàng đầu các yếu cầu về bằng cấp chuyên môn trước khi xét đến các yếu tố khác (kỹ sư cơ khí, hóa chất, xây dựng, kiến trúc sư, nhân viên kế toán, nhân viên lập trình, nhân viên quản trị mạng...) có một số vị trí lại chú trọng về trình độ học vấn như: vị trí về giảng dạy, đào tạo, tư vấn... Tính cách cá nhân cũng quan trọng không kém. Có một số trường hợp, khách hàng của L&A hoàn toàn hài lòng về kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn, trình độ học vấn và năng lực quản lý của ứng viên , nhưng cuối cùng vẫn từ chối ứng viên vì tính cách cá nhân không phù hợp.
Cần lưu ý tới mục đích tuyển dụng, mục đích tuyển dụng khác nhau thì vai trò các yếu tố này cũng khác nhau. Ví dụ, với vị trí nhân sự hành chính, công ty A chỉ cần tìm người thực hiện các việc hành chính hằng ngày (trả lời công văn, mua văn phòng phẩm, trả lời điện thoại...) sẽ chú trọng vào tính cách cá nhân. Ngược lại, công ty B đang trong giai đoạn phát triển và chuyên nghiệp hóa, cần sắp xếp và hệ thống lại những việc liên quan đến hành chính đang bị ách tắc lại do khối lượng việc phát sinh, sẽ chú trọng kinh nghiệm và kiến thức chuyên môn.
Như vậy, khi lập kế hoạch tuyển dụng, doanh nghiệp cần bám sát mục tiêu phát triển của mình. Phân tích thật rõ thực trạng về các mục tiêu này. Từ đó, đặt ra mục tiêu tuyển dụng và các yếu tố cần chú trọng ở mỗi vị trí cần tuyển dụng nhằm tránh tình trạng thừa thiếu năng lực và đáp ứng tốt nhất mục tiêu phát triển của doanh nghiệp trong từng giai đoạn.

(Theo Thế Giới Vi Tính B)